Pronounce as KoersKaart (NL)
CourseCard (EN), KursKarte (DE),
CourseCarte (FR) & CursoCarta (ES)

Welkom!

Jij hebt nu de ‘Magic Marker’. Daarmee kan je de KoersKaart bedienen en antwoorden invoeren voor iedereen. Waarom slechts één marker? Dit voorkomt afleiding en houdt focus op het gesprek.

120 min | 3 – 9

1. Startpunt

5 min

Lees hardop voor: Hoe kunnen jij en ik onze werkomgevingen sociaal veiliger maken?

Een werkomgeving waar we ons durven uitspreken over ideeën, vragen, zorgen en fouten. Waar we op een veilige manier kunnen leren en presteren. En waar we met regelmaat stilstaan bij dit soort belangrijke thema’s.

Deze KoersKaart begeleidt jullie gesprek.

Wie pakt de rol van Tijdbewaker? Jij bewaakt de speelduur (2 uur) én de tijd bij elke vraag.

Wie pakt de rol van Doorvrager? Jij vraagt kritisch door waar anderen stoppen, zoals bij stap 8.

Wie pakt de rol van Grensbewaker? Jij checkt regelmatig de veiligheid en of iedereen oké is.

Maak samen afspraken zodat iedereen zich veilig voelt om in gesprek te gaan, bijvoorbeeld:

We willen allemaal meedoen
We doen mee als gelijken
We laten elkaar uitspreken
We kunnen elkaar bevragen zonder de ander te veroordelen
We spreken elkaar aan op ongepaste uitspraken en acties
Niemand is verplicht om ergens op te antwoorden
Niemand deelt iets waarvoor geen expliciete toestemming is

2. Kennismaken

Stel je eventueel ook aan elkaar voor

15 min

Lees alle onhebbelijkheden voor van de titelafbeelding hierboven. Welke hiervan vertoon jij wel eens?

Deel een voorbeeld waarin deze onhebbelijkheid naar voren kwam. Wat was het effect, positief en/of negatief?

3. Verkennen

20 min

Een sociaal veilige of onveilige werkomgeving is te herkennen aan collega’s die wel of niet:

Vragen durven stellen
Fouten durven toegeven

Ideeën durven opperen
Tegenspraak durven geven

Zorgen durven uiten
Problemen durven aankaarten

Inventariseer: Welke voorbeelden van sociale veiligheid en onveiligheid kennen jullie binnen jullie werkomgeving(en)?
En hoe liepen deze af?

SOCIALE VEILIGHEID

SOCIALE ONVEILIGHEID

Klik hier voor extra informatie over sociale veiligheid

Sociale veiligheid

Iedereen heeft recht op een sociaal veilige werkomgeving waar men veilig, onbevangen, en ongestoord zijn werk kan doen. Waar men vakmanschap kan inbrengen, fouten mag maken, het open gesprek kan voeren en op elkaar kan vertrouwen. Wanneer medewerkers op de werkvloer te maken hebben met zaken als pesten, intimidatie, machtsmisbruik of discriminatie, dan spreken we van een sociaal onveilige werkomgeving. Ook roddelen, het achterhouden van informatie, ongelijke behandeling of uitsluiting zijn kenmerkend voor een sociaal onveilige werkomgeving.

Sociale veiligheid houdt in dat iedereen binnen een organisatie respectvol met elkaar om gaat, dat er fouten gemaakt mogen worden en dat je mag zijn wie je bent. Daarbij hoort ook het voorkomen en beperken van ongewenste omgangsvormen – zoals pesten – op het werk. Het gaat over de mate waarin mensen zich vrij en beschermd voelen, zodat zij zich kunnen uiten en optimaal tot hun recht komen binnen een organisatie.

Hoe iemand de sociale veiligheid op het werk beleeft, is voor iedereen anders en heeft bijvoorbeeld te maken met persoonlijke ervaringen of culturele achtergrond. Hier gaan we dieper op in aan de hand van de drie subthema’s. Werkdruk, inclusieve werkomgeving en persoonlijk leiderschap.

Werkdruk & werkstress

Een sociaal onveilige werkomgeving maakt dat medewerkers er tegenop zien om naar hun werk te gaan. Naast een afname van het werkplezier, draagt een sociaal onveilige werkomgeving bij aan een verhoogde werkdruk.

Werkdruk kan leiden tot werkstress, wat burn-outklachten of zelfs uitval voor lange tijd tot gevolg kan hebben. Een verstoorde balans tussen werkbelasting en belastbaarheid vormt dus een risico, wat negatieve gevolgen heeft voor individuele medewerkers, teams en organisaties. Een werkomgeving waar sociale veiligheid niet vanzelfsprekend is, vertaalt zich in lagere productiviteit, meer ziekteverzuim en (langdurige) uitval: onwenselijke situaties voor zowel werkgever als werknemer.

Ook is het zo dat in organisaties met hoge werkdruk het risico op ongewenste omgangsvormen groter is. Er is dan minder tijd om te letten op ongewenst gedrag en met elkaar het gesprek te voeren over ongewenst en gewenst gedrag. Daarentegen wordt in een sociaal veilige werkomgeving veel minder werkdruk en werkstress ervaren, en is het ook gemakkelijker om de werklast bij hoge werkdruk te delen met collega’s.

Inclusieve werkomgeving

In een diverse organisatie zijn verschillende groepen mensen uit de samenleving goed vertegenwoordigd. Denk aan diversiteit in afkomst, geaardheid, gender, leeftijd of aan medewerkers met een beperking.

Als een werkomgeving behalve divers ook inclusief en gelijkwaardig is, voelen alle mensen zich vrij om hun visie te delen en staan ze open voor feedback. Alle stemmen worden gehoord en gewaardeerd. Niemand valt buiten de boot, wordt gediscrimineerd of minder gewaardeerd. Zo draagt een diverse, inclusieve en gelijkwaardige werkomgeving bij aan een sociaal veilige werkomgeving.

Medewerkers in diverse, inclusieve en gelijkwaardige organisaties zijn daarnaast creatiever, innovatiever en productiever, en er ontstaan minder zogeheten blinde vlekken. Dit is niet alleen cruciaal voor een succesvolle organisatie, maar draagt ook bij aan het werkplezier.

Persoonlijk leiderschap

Persoonlijk leiderschap vormt een voorwaarde voor sociale veiligheid en is relevant voor iedereen. Om het beste uit jezelf te halen en uit de mensen om je heen is het belangrijk dat je de regie in eigen handen hebt. Met persoonlijk leiderschap houd je controle over je ontwikkeling en loopbaan.

Een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap is veerkracht: het vermogen om met veranderingen en tegenslagen om te gaan. Wanneer medewerkers veerkrachtig zijn en verantwoordelijkheid nemen voor hun gedrag en acties, ontstaat er meer sociale veiligheid op de werkvloer. Leidinggevenden hebben hierin de verantwoordelijkheid om een voorbeeldrol te vervullen.

Persoonlijk leiderschap helpt daarnaast ook om het zogeheten omstandereffect te verkleinen. Je bent namelijk niet alleen beter in het aangeven van je eigen grenzen, maar zal ook eerder anderen aanspreken op grensoverschrijdend gedrag. Zo kan iedereen bijdragen aan een sociaal veilige werkomgeving.

4. Verbeelden

15 min

A. Stel, we zijn een aantal jaren verder. Jullie werkomgeving(en) is/zijn sociaal veel onveiliger.

Wat zie, hoor, ruik en voel je dan?

Ik zie:

Ik hoor:

Ik ruik:

Ik voel:

B. Stel, we zijn een aantal jaren verder. Jullie werkomgeving(en) is/zijn sociaal veel veiliger.

Wat zie, hoor, ruik en voel je dan?

Ik zie:

Ik hoor:

Ik ruik:

Ik voel:

5. Keerpunt

10 min

Jullie zijn halverwege! Lees onderstaande vragen door en neem een pauze als de tijd dit toelaat.

Blik terug: Wat was het meest ongemakkelijke en inspirerende moment in het gesprek tot nu toe? Probeer ervaring op te doen met uitspreken.

Blik vooruit: Wat spreken jullie af om de tweede helft goed af te ronden?

6. Oefenen

20 min

Maak voor jezelf een lijstje met zaken die jij persoonlijk het lastigst vindt om op tafel te leggen bij je collega’s of leiding. Kies er daarna één die je het allerlastigst vindt en graag zou willen delen.

Spreek daarna één voor één je punt uit, zonder direct op elkaar te reageren. Wil je toch reageren, vraag dan toestemming. Bij stap 7 gaan jullie op drie zaken dieper in.

DENK BIJVOORBEELD AAN:

een brandende vraag
een gemaakte fout
een briljant idee
een oprechte zorg
een hardnekkig probleem
een gemeend compliment

DENK OOK AAN DE THEMA’S:
Werkdruk & werkstress
Inclusieve werkomgeving
Persoonlijk leiderschap

7. Verdiepen

15 min

Kies nu drie lastige zaken (bijv. van stap 6) om met elkaar te verdiepen. Neem bijvoorbeeld iets wat urgent of herkenbaar is.

Licht toe: wat is er precies lastig en wat maakt het zo lastig?

Collega’s: hoe kijk jij hiernaar en hoe ga jij hiermee om? Deel ervaringen!

A

B

C

Reflecteer: Wat kan het ons brengen als we vaker op deze manier met elkaar zouden spreken? Bijv. qua sociale veiligheid.

8. Vertalen

Doorvrager: maak het concreet

15 min

Als jullie de sociaal veiliger werkomgeving van stap 4B dichterbij willen brengen, welke initiatieven kunnen jullie dan nu zelf nemen?

Maak een plannetje: Welke stappen kunnen jullie nu zelf zetten om dit voor elkaar te krijgen? En wie of wat is hiervoor nodig?

Klik hier voor 20 tips om sociale veiligheid bespreekbaar te maken!

20 TIPS om SOCIALE VEILIGHEID bespreekbaar te maken

A. Vier Fouten Wekelijks: Introduceer een “Fout van de Week” sessie waarin teamleden openlijk hun fouten delen en wat ze ervan hebben geleerd. Dit reduceert angst voor fouten.

B. Buddy System: Koppel nieuwe medewerkers aan een buddy die hen helpt om zich sneller thuis te voelen en hen ondersteunt in hun eerste weken.

C. Dagelijkse Check-ins: Begin elke werkdag met een korte check-in ronde waarin teamleden hun gemoedstoestand delen en eventuele zorgen of successen bespreken.

D. Complimenten Cirkel: Organiseer een wekelijkse complimenten cirkel waarin teamleden elkaar complimenteren voor specifieke bijdragen of positieve acties.

E. Inclusieve Vergaderingen: Zorg ervoor dat vergaderingen inclusiever zijn door regelmatig rotatie van facilitators en ervoor te zorgen dat iedereen de kans krijgt om te spreken.

F. Werkdruk Evaluaties: Plan regelmatig korte evaluaties waarin teamleden kunnen aangeven hoe ze hun werkdruk ervaren en waar ze eventueel ondersteuning nodig hebben.

G. Successen Delen: Eindig elke week met een korte sessie waarin teamleden hun successen en hoogtepunten van de week delen.

H. Feedback Ronden: Implementeer korte feedback ronden na grote projecten waarbij iedereen anoniem feedback kan geven over het proces en de samenwerking.

I. Diverse Lunch & Learn: Organiseer maandelijkse “Lunch & Learn” sessies met verschillende thema’s rond inclusiviteit, diversiteit, en persoonlijke ontwikkeling.

J. Wellness Breaks: Introduceer korte, dagelijkse wellness breaks waar teamleden samen eenvoudige ontspanningsoefeningen doen zoals stretchen of mindfulness oefeningen.

K. Dankbaarheidsrondes: Laat teamleden aan het eind van elke week één ding benoemen waar ze dankbaar voor zijn. Dit bevordert een positieve sfeer en waardering onder collega’s.

L. Energieboost Sessies: Introduceer korte energizers zoals een vijf minuten durende stretch- of danssessie na de lunchpauze om de energie en stemming te verbeteren.

M. Open Agenda Uren: Stel wekelijkse uren in waarin medewerkers zonder afspraak bij managers of teamleiders kunnen binnenlopen om zorgen te bespreken of ideeën te delen.

N. Complimentenmuur: Hang een bord op in de kantoorruimte waar teamleden positieve opmerkingen en bedankjes voor elkaar kunnen opschrijven. Dit bevordert onderlinge waardering.

O. Team Lunches: Plan wekelijkse of maandelijkse teamlunches waarbij iedereen samen eet en gesprekken voert die niet werkgerelateerd zijn om persoonlijke banden te versterken.

P. Mindfulness Minuten: Start of eindig elke dag met een korte mindfulness- of ademhalingsoefening die het hele team samen doet om stress te verminderen en focus te verbeteren.

Q. Actie-Reflectie Sessies: Na elke grote projectfase organiseert het team een korte reflectiesessie om te bespreken wat goed ging, wat beter kon en welke acties nodig zijn voor verbetering.

R. Kleine Groepsgesprekken: Verdeel grote teams in kleinere groepen voor wekelijkse gesprekken over specifieke uitdagingen of onderwerpen, zodat iedereen zijn stem kan laten horen.

S. Leeravonden: Organiseer regelmatig informele avonden waarin teamleden hun hobby’s, vaardigheden of interesses delen met collega’s, wat diversiteit en begrip bevordert.

T. Flexibele werkomgevingen: Moedig teamleden aan om hun werkplek regelmatig te veranderen (bijv. sta-bureaus, werk in de open lucht) om comfort en productiviteit te bevorderen.

9. Eindpunt

HELP ELKAAR met tips, trucs en contacten

5 min

Jullie zijn bij de laatste stap aangekomen.

Blik terug: Hoe veilig en inspirerend voelde het om op deze wijze met elkaar te praten?

Blik vooruit: Wat spreken jullie samen af om dit gesprek goed op te volgen? En waar ga jij nu voor jezelf mee oefenen om de sociale veiligheid te versterken?

Willen jullie de ingevoerde resultaten ontvangen via de email? Vul dan hier jouw/jullie e-mailadres(sen) in:

Liever om tafel? Deze KrsKrt is er ook als ‘grootformaat gedrukt’ én ‘Losbladig 2-in-1’ (gratis).

Deze KoersKaart® is jullie gespreksleider. Speel direct digitaal (project&play), zonder handleiding of begeleiding, ideaal op grote schaal. Meer weten? Ga naar KOERSKAART.COM/CHECK.

Ontwikkeld in co-creatie met het Ministerie van Justitie en Veiligheid, OVAL, Randstad, Career&Live, Equilar, Aukje Nauta en KoersKaart.

Versie 1 | September 2024 | © KoersKaart Alle kaarten & Maatwerk: KOERSKAART.COM
Creative Commons CC BY-ND 4.0 Naamsvermelding-GeenAfgeleideWerken